Wat is fingerprinting?

Jouw webbrowser bestaat uit allerlei kenmerken, zoals hoe groot het schermoppervlak die de webbrowser kan gebruiken. Op een desktopsysteem is dat meestal groter dan je mobiele telefoon. Deze informatie heeft de webbrowser uiteraard nodig om te kunnen bepalen hoe een website moet worden weergegeven. Echter deze informatie kan soms ook doorgegeven aan bijvoorbeeld JavaScript, de programmeertaal die het mogelijk maakt om webpagina’s te voorzien van interactieve functionaliteit. Dat is allemaal nog niet heel spannend, totdat deze informatie ook gebruikt kan worden om te delen buiten het systeem.

Binnen de webbrowser zijn er vele stukjes informatie die als je ze combineert een digitale vingerafdruk kunnen vormen. Dit proces om de vingerafdruk te maken noemen we fingerprinting.

Waar bestaat de vingerafdruk uit?

De digitale vingerafdruk bestaat uit vele kleine stukjes informatie. Enkele voorbeelden:

• Resolutie van je scherm
• Actieve extensies
• Lettertypes op je systeem
• Onderdelen van je computer (videokaart, geluid, USB, bluetooth)

De noodzaak van fingerprinting

Jij, als nieuwsgierig persoon wil graag leren op het internet. Je leest het nieuws, bekijkt het weer en bezoekt een forum over je favoriete hobby. Die websites zijn voor jou veelal gratis te bezoeken. Dat is natuurlijk vreemd, want het maken en onderhouden van een website kost geld. Soms worden de kosten betaald uit inkomsten van een lidmaatschap, maar vaak komt het uit advertenties. De wereld van advertenties is erg bijzonder en voor de meeste mensen niet te doorgronden. Het is een heel ecosysteem van bedrijven. Aan de ene kant bedrijven die willen adverteren, aan de andere zijde veilingen en tussenpartijen die de advertenties tonen.

Deze industrie wil graag jouw als persoon profileren, oftewel een gedetailleerd profiel van wie jij bent en welke interesses je hebt. Zo kunnen zij de advertenties aan je presenteren die het beste bij je past. Waarom? Hoe beter de match, des te meer adverteerders bereid zijn om er voor te betalen. Zeker als mensen doorklikken op advertenties en overgaan tot een bestelling.

Om een goed profiel te maken, is betrouwbare informatie nodig. Deze details kunnen vergaard worden tijdens de diverse websitebezoeken. Ieder bezoek kan bijdragen aan een beter profiel. Echter de uitdaging zit hem in het goed linken van gegevens aan dat profiel en bepalen dat jij het bent. Voorheen werd dat veel gedaan met cookies. Echter met steeds meer maatregelen en bekendheid van cookies, werd dit middel steeds minder krachtig. Daar komt fingerprinting om de hoek kijken. De reden dat fingerprinting dus bestaat, is omdat het nog beter in staat is om unieke personen te herkennen die gebruik maken binnen het digitale netwerk en deze te koppelen aan dat ene profiel.

Zelf testen

Met een beter begrip wat fingerprinting is en doet, is de volgende stap om zelf te kijken wat jouw webbrowser terug geeft aan informatie. Gelukkig zijn daar meerdere websites voor om dit te testen.

• Cover your tracks van de Electronic Frontier Foundation
• AmiUnique.io
• Informatie over lettertypes
• Canvas-test

Stel je gebruikt de test van Cover your tracks (EFF), dan krijg je het resultaat direct na de test te zien:

Een webbrowser waarbij de nodige maatregelen zijn genomen, zal een ander resultaat laten zien:

Goed om te weten: een vingerafdruk wil je bij voorkeur dat deze niet uniek is, tenzij hij steeds willekeurig is en daardoor alsnog uniek.

Wat kun jij zelf doen?

Mooi die testen, maar uiteraard willen we iets doen tegen fingerprinting. Helaas is dat nog niet zo gemakkelijk, aangezien je altijd wat sporen achter zult laten. Toch is het wel mogelijk om fingerprinting tegen te gaan. De meest krachtige methode is om trackers in zijn geheel tegen te houden. Dat wil zeggen geen JavaScript toestaan als de website het niet nodig heeft. Met browserextensies kunnen bekende locaties worden vervangen of worden geblokkeerd. Dan is er nog de optie om je verkeer te verdelen over verschillende webbrowsers, waardoor subtiele verschillen het laten lijken dat je niet dezelfde persoon bent.

Generieke tips

• Gebruik geen webbrowser van Big Tech, dus geen Chrome en geen Edge
• Wissel van webbrowser waarbij privacymaatregelen al standaard zijn toegepast
• Gebruik meerdere webbrowsers door elkaar
• Installeer extensies die tracking tegen gaan
• Blokkeer bekende bestemmingen van trackers, zoals met behulp van filter op DNS-verkeer

Webbrowser en extensies

Wil je een keer iets gevoeligs opzoeken? Overweeg dan de Tor-browser, zodat de kans dat het gelinkt kan worden aan een profiel kleiner is. Voor normaal internetverkeer is dat niet nodig, dan is het beter om een privacyvriendelijke webbrowser te gebruiken, zoals Mullvad, Librewolf of Brave. Het liefste nog een combinatie, zodat dit de sporen verder verdeelt. Gebruik in ieder geval geen Chrome of Edge, de webbrowsers van Big Tech. Hoe vaak ze het woord privacy ook roepen, zij hebben baat bij advertenties en het tevreden houden van hun aandeelhouders.

Enkele extensies de moeite waard om te bekijken:

• Decentraleyes
• DuckDuckGo privacy essentials
• NoScript
• Privacy Badger
• uBlock Origin

Andere aanraders? Laat het gerust even weten.

Gelijktijdig is de webbrowser ook wel software waar we veel gevoelige informatie invoeren of juist inzien. Iedere zoekopdracht of pagina die je bezoekt vertelt iets over jou. Waarschijnlijk wil je dat graag zoveel mogelijk voor jezelf houden. Om dat te bereiken is een privacyvriendelijke webbrowser een eerste goed stap. De volgende? Hem aanpassen op maat met behulp van de beschikbare instellingen. Uiteindelijk komen we dan bij extensies aan, uitbreidingen die je webbrowser nog verder op maat maken. In dit artikel bekijken we de opties.

Wat is een browserextensie?

Net als de webbrowser zijn extensies stukje software. Vaak zijn ze geschreven in JavaScript, aangevuld met HTML en CSS. Extensies hebben als doel om functionaliteit die standaard niet in de webbrowser aanwezig is, om deze toe te voegen. Kortom, het is een uitbreiding.

De installatie van een browserextensie gebeurt vaak via het menu, met een optie zoals Extensions (Brave, Chrome) of Extensions and themes (Firefox en varianten). Bij Vivaldi gaat het via de Chrome Web Store.

De risico’s

Extensies kunnen mooie nieuwe functionaliteit toevoegen aan je webbrowser, maar ook een extra risico introduceren. Vaak hebben ze volledig zicht op de pagina die jij opent, juist om hun toegevoegde waarde te leveren. Zo zouden ze bijvoorbeeld een informatieblokje kunnen invoegen op de pagina om meer uitleg te geven over een onderwerp. Een andere extensie zou juist kunnen helpen met het controleren van spelling. Echter, een extensie zou ook zich kunnen voordien als een nette gast die stiekem toch aan het spioneren is en doorstuurt welke websites jij allemaal bezoekt.

Een ander gevolg van (veel) extensies installeren is dat je webbrowser trager wordt. Bij ieder verzoek kan een extensie een bepaalde taak verrichten. Ieder extra stapje dat de webbrowser moet zetten, betekent ook dat deze trager zal worden. Ook het geheugengebruik per tabblad kan toenemen.

Kortom, installeer niet zomaar een extensie. Wees heel kritisch wat je toevoegt aan je webbrowser en laat je niet zomaar verleiden tot installatie.

Dus geen extensies installeren?

Zoals gezegd kunnen browserextensies goed en slecht zijn. Helemaal geen extensies installeren is natuurlijk een optie. Gelijktijdig zijn er juist ook extensies die je privacy kunnen vergroten. Zo zouden ze bijvoorbeeld trackers kunnen blokkeren en fingerprinting tegen kunnen gaan.

Welke kun je veilig installeren? Dat is lastig te zeggen, aangezien een extensie die vandaag goed en behulpzaam is in de volgende versie wellicht verkeerde dingen doet. Er zijn geen garanties. Wel zijn er extensies die minder risico hebben, bijvoorbeeld omdat ze onderzocht zijn of juist van een hele betrouwbare partij komen. Een organisatie zoals EFF zal niet zomaar de gebruikers van haar extensie gaan bespioneren, aangezien als het uitlekt ze veel negatieve publiciteit krijgen.

Tips voor extensies

Populaire extensies

Installeer alleen de populaire extensies binnen de categorie Security/Privacy. Deze zijn vaak goed onderzocht en worden juist gebruikt door mensen met een achtergrond binnen de informatiebeveiliging.

Enkele voorbeelden:

• DuckDuckGo privacy essentials
• NoScript
• Privacy Badger
• uBlock Origin

Lees zorgvuldig wat een extensie doet, zowel in de omschrijving als ervaringen van anderen op het internet. In plaats van er meteen meerdere te installeren, begin slechts met een enkele extensie. Bekijk de instellingen en bezoek eens wat websites waarop je bijvoorbeeld normaliter advertenties zag. Zo zie je welke invloed de extensie heeft.

Extensie echt nodig voor je werkt?

Heb je bepaalde functionaliteit van een extensie nodig? Overweeg deze dan alleen te gebruiken in een losse webbrowser. Zo heeft de extensie niet toegang tot al je browseverkeer, alleen datgene wat je in die webbrowser doet.

Andere tips, aanraders, of vragen? Laat het gerust even weten.

RSS staat voor Really Simple Syndication. Het is simpel bestandsformaat dat beschikbaar is op vele blogs en websites met daarin een verwijzing naar de laatste artikelen. Websites publiceren dit in de vorm van een bestand en noemen we een RSS-feed.

Voordelen van Really Simple Syndication

• Veel websites en blogs ondersteunen het populaire formaat
• Je kiest zelf welke RSS-feeds je volgt, niks wordt opgedrongen
• Er komt geen algoritme aan te pas
• Feeds zijn meestal vrij van advertenties
• Je leest artikelen wanneer het jou uitkomt
• Op bijna ieder platform is wel een client-programma beschikbaar om RSS-feeds te volgen

Hoe is RSS te gebruiken?

Om een RSS-feed te volgen, gebruik je een RSS-lezer. In het Engels noemen we dit een RSS feed reader. Je voegt per website een feed toe die je graag wil volgen. Op regelmatige basis ververst je programma’s alle feeds en toont van welke websites er nieuwe artikelen beschikbaar zijn.

RSS-lezers

Naam	Platform(s)	Details
Miniflux	Linux	Voor iedereen die graag zelf de hosting doet van applicatie
Newsify	iOS, macOS
NetNewsWire	iOS, macOS
nom	Linux	Programma dat werkt binnen de terminal
Renewed Tab	Webbrowser	Vervangt een nieuw tabblad in de webbrowser, waarmee je ook RSS-feeds kan tonen
Readrops	Android
RSSHub Radar	Webbrowser	Uitbreiding voor meest populaire webbrowsers, zodat je artikelen leest in je webbrowser zelf
Thunderbird	Meerdere	Handig als je al e-mail ingesteld hebt staan in Thunderbird, dan is geen extra programma nodig
Vivaldi Feeds	Linux, macOS, Windows	Vivaldi is ook een webbrowser

Staat er niks tussen dat voldoet aan je verwachtingen? Zoek dan op “rss feed reader” en het besturingssysteem waarop je graag de artikelen wil lezen.

Heb je een andere favoriete RSS-lezer die hier ontbreekt? Laat het weten!

Blijf op de hoogte!

Om de nieuwste artikelen en ontwikkelingen te volgen van deze website, voeg de feed toe aan je RSS-lezer: https://privacy.vooreenbeginner.nl/atom.xml

Stel je RSS-lezer goed in zodat je slechts 1 keer per dag de nieuwe artikelen ophaalt per feed. Onnodig bandbreedte verspillen is zonde.

Hoe hard je ook werkt aan je eigen privacy, je kunt niet zonder de hulp van anderen. Denk aan een webshop die net iets teveel informatie van je verlangt om jouw bestelling te kunnen verwerken. Natuurlijk kun je dan ergens anders bestellen, of besluiten om bij je favoriete webwinkel wat tegengas geven. Dat kan zijn door ze een bericht te sturen of mogelijk zelfs informatie opzettelijk foutief invullen, om een duidelijk signaal af te geven. Want ik geloof niet dat jij echt op 1 januari 1885 bent geboren.

Van passief naar actief

Privacy is een actieve bezigheid. Sommige maatregelen zijn wellicht passief, maar de meesten daar dien je zelf iets voor te doen. Bijvoorbeeld het minimaliseren van het aantal online accounts. Wie overal een online account zomaar aanmaakt, doet niet aan data-minimalisatie. Bewust(er) zijn met de acties die je doet, of juist niet doet, dat is een actieve bezigheid. Dat klinkt alsog het veel werk is, maar vaak valt het wel mee. Zo zou je ervoor kunnen kiezen om, waar het kan, als ‘gast’ af te rekenen. Pas als je er voor een derde keer besteld, dat je dan een account aanmaakt.

Een ander punt is het actiever worden om kennis te delen. Zoals gezegd is privacy iets dat je voor jezelf doet, maar ook voor anderen. Tevens heb je ook hulp nodig om jouw gegevens te beschermen. Zo kun je je ouders, kinderen, kennissen of vrienden vragen om voortaan niet zomaar meer die vakantiefoto’s online te zetten. In plaats daarvan op een besloten systeem, of mogelijk zelfs ze aanbieden met behulp van self-hosting.

Cookies

Deze website gebruikt geen cookies.

Analytics

Deze website gebruikt geen externe diensten (zoals Google Analytics) ten behoeve van het monitoren van bezoekersaantallen, het land van afkomst, etcetera.

IP-adressen

Om een website, inclusief de achterliggende webserver te kunnen laten werken, slaat het systeem het IP-adres op van bezoekers. Dit IP-adres wordt voornamelijk gebruikt voor beveiliging, zoals het blokkeren van systemen die onnodige of ongeldige verzoeken versturen. Deze gegevens worden verder niet gedeeld met andere partijen.

Vragen over privacy?

Neem gerust contact op als je vragen over privacy en deze website.

In het kort

Waarom is het belangrijk?

Wat levert het op?

Een account is zo aangemaakt

Wie regelmatig online winkelt of zaken doet, heeft inmiddels tientallen, wellicht honderden accounts. Het aanmaken is dan ook zo gedaan. Het opruimen van oude accounts is iets dat minder vaak gebeurt.

De grootste uitdaging zit waarschijnlijk in het bepalen waar je overal een account hebt. Die populaire webshops waar je vaker bestelt, die weet je wel. Die accounts waar je zelden gebruik van maakt, die verdwijnen langzaam uit het geheugen. Dat zijn dan ook vaak de accounts die ongemerkt je digitale voetafdruk steeds groter maakt.

Waarom (oude) accounts opruimen of aanpassen?

Ieder account kan vroeg of laat onderdeel vormen van een digitale inbraak bij de betreffende webshop of online dienst. Door je gegevens tijdig te (laten) verwijderen, is de kans kleiner dat ze later alsnog onderdeel zijn van een datalek. Kortom, de acties die je nu doet, helpen je in de toekomst.

Welke accounts heb je?

De kans is groot dat je nooit een mooie lijst hebt bijgehouden welke accounts je allemaal hebt. Als dat voor jou ook het geval is, dan kan dit ook meteen een goed moment zijn om een wachtwoordmanager te gebruiken. Ook accounts die je opzegt, zet je dan daarin. Mocht je later toch weer gebruik maken van de betreffende dienst of webshop, dan weet je meteen waarom je daar niet meer kan inloggen.

Een andere goede optie is te bekijken welke accounts je hebt in je mailbox. Zeker als je alle e-mails nog hebt met registraties van nieuwe accounts, dan komen ze nu van pas! In de tips aan het einde van het artikel staat hoe je zo snel mogelijk achter je (oude) accounts komt.

Wanneer en hoe vaak accounts opruimen?

Het opruimen van accounts kost in het begin veel werk. Een optie is daarom om te doseren. Kies in de eerste bijvoorbeeld een rustig moment in het weekend om de alleroudste accounts op te ruimen. Doe er iedere week vijf of tien, zo hou je het behapbaar.

Accounts opzeggen

De volgende stap is het opzeggen van alle ongebruikte accounts. Een paar keer per jaar een korte jacht op deze ongebruikte accounts en je digitale voetafdruk neemt snel af.

Het opzeggen van veel accounts kan via bijbehorende website. De optie zit vaak wel goed verstopt, dus het kan nodig zijn om te zoeken in de ondersteuning/support-informatie of met behulp van de zoekmachine. Vaak zal de zoekopdracht “account opzeggen DIENST” of “cancel account DIENST” dan al snel de juiste stappen opleveren.

Pas voor het verwijderen het e-mailadres aan

Als je je eigen domeinnaam hebt, dan kan het handig zijn om per webshop of dienst een uniek e-mailadres te gebruiken. Mocht je overal nog hetzelfde e-mailadres gebruiken, pas dan het adres aan voordat het account wordt verwijderd. Mocht er later spam op binnen komen, dan werkt dit als een verklikker en is de kans groot dat niet alle data is verwijderd.

Deze optie kost iets meer tijd, maar geeft je extra controle op een later tijdstip.

Gebruik je wachtwoordmanager slimmer

Als je al een wachtwoordmanager gebruikt, zet deze dan ook in om oude accounts te beheren. Na het opzeggen van een account markeer dan dat account als verwijderd. Dan kan door hem te verplaatsen naar een aparte map binnen de wachtwoordmanager of duidelijk in de titel of beschrijving. Op deze manier heb je beter overzicht over het verrichte werk en de status van accounts. Mocht je bij een bepaalde aanbieder toch weer een account nemen, dan weet je meteen waarom je daar niet meer kon inloggen.

Bestaande e-mails wijzigen

Normaliter is het wijzigen van e-mails geen goed idee, maar het kan erg handig zijn bij opgezegde accounts en bijbehorende persoonlijke e-mails. Sommige programma’s staan dat toe, zoals Thunderbird, al dan niet met een extensie.

Wat als je niet je account kan opzeggen?

Bij veel online diensten kun je je account opzeggen. Bij webshops vaak wel, maar lang niet altijd. Wat dan?

Mocht het verwijderen niet lukken, stuur dan een e-mail naar de betreffende webshop. Geef aan dat je graag je account wil verwijderen. Wellicht verstandig om niet meteen te vragen of het überhaupt kan, maar vragen hoe je dat kan doen, of waar.

Hoi,

Ik wil graag mijn account bij jullie webshop verwijderen, maar het lukt met niet. Hoe of waar kan ik dat doen?

Bedankt,

Geeft de webshop geen reactie? Een vriendelijke reminder na een week kan helpen.

Tip: hanteer een stappenplan voor jezelf zodat het duidelijk is welke bedrijven je al hebt benaderd. Zo zou je in je wachtwoordmanager de status kunnen aanpassen.

Tips

Zoals met veel dingen in het leven, helpt het als je met een plan komt. Het opzoeken van oude accounts kun je vereenvoudigen door slim te zoeken op de juiste plaatsen.

Webbrowser: opgeslagen wachtwoorden

Heb je nu je wachtwoorden (ook) opgeslagen in je webbrowser? Dan is dat uiteraard een mooie bron om te starten. Steeds na het verwijderen van een account bij de aanbieder van de dienst, verwijder je het vervolgens uit je opgeslagen wachtwoorden.

Mailbox: Klant, lidmaatschap en account-acties

Ook de mailbox is een erg handige bron om te zien waar je klant bent (of was), of waar een account hebt:

• Zoektermen gericht op opsporen accounts
  • account
  • activate
  • confirm
  • forgot
  • password
  • registration
  • verify
  • welcome
  • welkom
• Zoektermen gericht op bestellingen en facturen
  • bedankt
  • bestelling
  • factuur
  • order

Heb je aanvullende tips of suggesties die jou hebben geholpen om oude accounts op te sporen? Laat het weten!

Dit artikel is in ontwikkeling. Heb je al feedback? Graag!

Een veilig wachtwoord bedenken én opslaan gaat een stuk eenvoudiger met behulp van een wachtwoordmanager. In dit artikel bekijken we naar de beschikbare opties en hoe de wachtwoordmanager kan helpen met jouw wachtwoordbeheer.

Wat is een wachtwoordmanager

Een wachtwoordmanager of wachtwoordbeheerder komt vaak in de vorm software. Het is een digitale kluis voor wachtwoorden of andere geheimen, zoals een pincode, creditcardgegevens of een herstelcode zoals een PUK-code van SIM-kaart. Deze geheimen, secrets in het Engels, kunnen dus meer omvatten dan alleen wachtwoorden.

Wachtwoordmanagers komen in verschillende varianten.

Browser-extensies

Sommige wachtwoordmanagers zijn alleen beschikbaar als browser-extensie. Ze bekijken dan iedere webpagina of er een formulier aanwezig is waarop het wachtwoord ingevuld dient te worden (auto-fill). Dat is gemakkelijk, maar brengt aanvullende risico’s met zich mee. Zo kan de auto-fill mogelijk misbruikt worden. Ook staan gegevens opgeslagen in het geheugen, waar de webbrowser bij kan. Bij een succesvolle poging om een zwakheid in de webbrowser uit te buiten, kan het zijn dat deze gevoelige gegevens toegankelijk zijn.

Externe diensten

Diensten zoals 1Password en LastPass hebben vaak goede ondersteuning voor de webbrowser, inclusief versleuteling van data en toegang met multi-factor authenticatie (MFA of 2F). Deze commerciële partijen bieden hun oplossingen aan met goede integraties zoals voor een hardware-key (Nitrokey/Yubico). Bedrijven die zich alleen richten op het opslaan van wachtwoorden zijn een gewild doelwit van aanvallers. Ze hebben immers een schat aan hele gevoelige informatie in hun beheer. Dat is iets om in het achterhoofd te houden bij het kiezen van een externe dienst.

Goed om te weten:

• Gewilde doelwitten door beheertaak van gevoelige informatie
• LastPass had een inbraak in 2022
• 1Password heeft een inbraak gehad op hun support-ondersteuning in 2023 door inbraak bij hun leverancier Okta (identity and access management, IAM).

Software-pakket

Een andere optie is dat de wachtwoordmanager software is dat op je eigen systeem draait of centraal. Hierin maak je dan 1 of meerdere digitale kluizen aan waarin je geheimen worden opgeslagen. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld KeePassXC.

Opties voor een wachtwoordmanager

Aanvullende opties

• Dashlane
• Keeper
• NordPass
• ProtonPass
• Roboform
• Sticky password
• Total password
• Zoho Vault

1Password

Browser-extensie voor Android, iOS, Linux, macOS, Windows. De software is niet open source.

Goed om te weten:

• Voor ontwikkelaars van open source software is er een programma/donatie beschikbaar om 1Password gratis te mogen gebruiken

Bitwarden

Open source software met een freemium prijsmodel. Bitwarden is beschikbaar in meerdere opties:

• Browser-extensie (Brave, Chrome, Edge, Firefox, Vivaldi en meer)
• Desktop-programma (Linux, macOS, Windows)
• Web-applicatie
• Mobiel (Android, iOS)
• Commandline

Ook heeft Bitwarden zijn eigen authenticator-applicatie.

Goed om te weten:

• Er is een alternatief beschikbaar in de vorm van Vaultwarden die samenwerkt met Bitwarden-componenten.

KeePassXC

KeepPassXC is open source en komt voort uit uit KeePass en KeePassX. KeepPassXC is multi-platform en daardoor geschikt voor een grotere groep.

LastPass

Net als 1Password een commerciële aanbieder van oplossingen om wachtwoorden op te slaan. Het is gesloten software en meermaals negatief in het nieuws geweest, mede door een inbraak en de afhandeling hiervan.

Vaultwarden

Een alternatieve implementatie voor Bitwarden-clients waarbij Vaultwarden op een server wordt geïnstalleerd. De clients van Bitwarden kunnen vervolgens met de eigen installatie communiceren als het een Bitwarden-server is.

Waarom overschakelen op een andere zoekmachine?

Risico’s bij overstappen zijn minimaal

Het wisselen naar een andere zoekmachine is over het algemeen risicoloos, aangezien je je bestaande zoekmachine niet direct vaarwel hoeft te zeggen. Ook is de terugkeer naar de vorige eenvoudig en vaak kosteloos. Deze maatregel beperkt zich tevens niet tot het gebruik van een enkele dienst, dat ook flexibiliteit met zich meebrengt.

Wat levert het op?

Hoe kies je de voor jou geschikte zoekmachine?

Om de overstap te maken naar een andere zoekmachine kun je gebruik maken van verschillende factoren die voor jou belangrijk zijn:

• Opslaan van IP-adressen
• Opslaan van zoekopdrachten
• Locatie van het hoofdkantoor
• Gebruik van AI
• Kosten
• Aanwezigheid advertenties

Gratis versus Betaald

Bedrijven dienen inkomsten te hebben om te kunnen blijven bestaan. Een commercieel bedrijf kan een ander verdienmodel hebben dan een non-profit, maar er zit zeker ook overlap tussen. De inkomsten zijn vaak investeringen, opbrengsten uit advertenties, donaties, of een betaald abonnement. Sommige zoekmachines hebben meerdere bronnen, anderen zetten heel duidelijk in op een bepaalde vorm.

Bij een gratis zoekmachine zijn advertenties bijna onvermijdelijk. Dat betekent gelijktijdig dat de zoekmachine graag relevante(re) advertenties wil tonen. De kans neemt namelijk dan dat jij als gebruiker van de dienst een advertentie aanklikt. Een klik levert namelijk meer geld op dan alleen de advertentie tonen. Er is hierdoor de wens om jou beter te leren kennen om je relevante(re) advertenties te tonen. Dit profileren kan invloed hebben op jouw privacy, zeker als gegevens gedeeld of verkocht worden aan derden.

Betaalde zoekmachines hebben vaak de inkomsten van advertenties niet meer nodig. De noodzaak om te profileren neemt af en dat komt je privacy ten goede. Daar staat natuurlijk wel tegenover dat het je (maandelijks) geld kost. Niet iedereen is bereid om te betalen voor een dienst die ze jarenlang kosteloos hebben gebruikt.

Bedrijf of organisatie achter de zoekmachine

Bijna alle zoekmachines hebben een bedrijf achter zich. Een aantal zijn commercieel en streven voor winst en groei. Er zijn ook bedrijven die de opbrengsten gebruiken om een goed doel na te streven en te investeren in zowel technologie als de gemeenschap.

Locatie van het hoofdkantoor

Een andere factor die mee kan wegen is het land waarin het hoofdkantoor zich bevindt. Niet alleen de afgedragen belastingen kunnen dan van belang zijn, maar ook de lokale wetgeving. Ook al worden we binnen de Europese Unie beschermd door o.a. de GDPR, er blijft altijd een risico op het lekken of delen van jouw persoonlijke informatie.

Kwaliteit van de zoekresultaten

Wellicht nog wel het belangrijkste is hoe goed de zoekresultaten zijn. Een zoekmachine kan dan nog zo privacy-vriendelijk zijn, als de resultaten verouderd of ronduit slecht passen bij de zoekopdracht, dan is het geen goede zoekmachine. Het is daarom verstandig om te kijken wat voor soort zoekopdrachten je zelf verricht. Zijn dat vooral dingen gerelateerd aan je hobby of juist werk? Zijn het technische vragen zoals programmeerproblemen of juist het doen van online aankopen? Door kritisch te kijken naar je eigen type zoekopdrachten, kun je de onderstaande alternatieven ook beter beoordelen op hun kwaliteit.

Alternatieve zoekmachines

Er zijn voldoende alternatieve zoekmachines te vinden, waarvan een deel zich ook richt op privacy. Onderstaand een lijst van populaire opties.

Disclaimer: informatie wordt zoveel mogelijk van objectieve bronnen gebruikt, sommige quotes (zoals claims) van de websites zelf. In de loop der tijd kan bepaalde informatie niet meer correct zijn. Onderzoek dus je favoriete alternatieven zelf. Foutje of verouderde tekst gevonden? Feedback is erg welkom.

DuckDuckGo

Een zeer populair alternatief is DuckDuckGo vaak afgekort als DDG. Bij sommige Linux-distributies en mobiele webbrowsers is DuckDuckGo ook ingesteld als de standaard zoekmachine. DuckDuckGo is opgericht door Gabriel Weinberg in 2008 en de eerste paar jaren zelf bekostigd door hem. Met investeringen en flinke promotie is de zoekmachine goed zichtbaar geworden.

De zoekresultaten zijn redelijk en worden samengesteld uit vele verschillende bronnen, inclusief een eigen crawler (DuckDuckBot).

Niet alleen heeft DuckDuckGo een zoekmachine, maar ook een webbrowser. Deze richt zich op het blokkeren van advertenties, trackers en pop-ups Toch is er ook wat te doen geweest rondom DuckDuckGo en dan specifiek met betrekking tot deze webbrowser. Zo had het bedrijf een contract met Microsoft en konden daardoor trackers niet geblokkeerd. Dit soort zaken roept natuurlijk vragen op bij mensen die juist de zoekmachine en webbrowser kiezen voor hoe het gepromoot wordt.

Ecosia

Opgericht in 2009 met een hoofdkantoor in Duitsland, is Ecosia een andere alternatieve zoekmachine. Van de opbrengsten probeert deze zoekmachine een positieve bijdrage te leveren aan de planeet o.a. door het planten van nieuwe bomen.

Voorheen kwamen de zoekresultaten uit bronnen zoals Yahoo!, Bing, Google en Wikipedia. Sinds 2023 voornamelijk Google. Dat betekent dus dat deze zoekmachine erg afhankelijk is van de data van Google en de bijbehorende relatie.

De inkomsten bij Ecosia is voornamelijk door advertenties.

Kagi

Kagi is een zoekmachine die te vergelijken is met hoe Google ooit was. Goede resultaten zonder de poespas. Kagi wil informatie beschikbaar maken zonder vervelende advertenties, trackers of andere afleidingen. Zo kun je vooraf in de zoekresultaten zien hoe “vervuild” een website door op het schild te klikken. Ook is het mogelijk om zelf bepaalde websites die je graag bezoekt een voorkeur te geven of juist andere websites met lage kwaliteit naar beneden te drukken. Mede door de instellen en mogelijkheid tot personalisatie zullen de zoekresultaten tussen twee gebruikers dus kunnen afwijken.

Binnen de instellingen is Kagi ook duidelijk wat het voordeel is van betalen voor een dienst:

Our privacy model is simple: you pay, we provide the service. Our business model eliminates any need to monetise your data. We’re ad-free, tracker-free, and collect only what’s necessary for your account to function, with complete transparency about what we collect and why. We treat user data as a liability, not an asset.

Door te betalen voor de dienst zijn ze niet langer afhankelijk van advertenties of andere manieren om van jouw data te profiteren.

Kagi geeft aan vele verschillende bronnen te gebruiken, inclusief hun eigen index.

Interessante weetjes:

• Kagi is Japans voor sleutel
• In 2024 is Kagi een Public Benefit Corporation geworden, dat betekent dat ze geld verdienen maar dat gebruiken ten behoeve van de gemeenschap
• Kagi heeft een eigen crawler genaamd Kagibot

MetaGer

Het Duitse MetaGer is een meta-zoekmachine die resultaten van andere bronnen haalt. In de “About Us” van de website pronkt “Diverse and free”, maar dat free gaat over de code, niet de prijs. De zoekmachine gebruikt een unieke code om te bepalen of je hebt betaald voor de dienst. Zonder voldoende credits is deze dan ook niet te gebruiken.

Doordat de zoekmachine betaald is, zijn ze niet afhankelijk van advertenties.

Deze zoekmachine is niet uitvoerig getest vanwege de alleen-betaalde dienstverlening

Mojeek

Mojeek is begonnen in 2004 in het Verenigd Koninkrijk. Mojeek geeft aan niet aan tracking, profilering of het personaliseren van zoekresultaten te doen. Twee verschillende gebruikers zullen dus dezelfde zoekresultaten krijgen.

Interessante weetjes:

• Mojeek heeft ook een eigen crawler MojeekBot

Startpage

Een veelgebruikt alternatief voor Google is het in Nederland gevestigde Startpage . Op de hoofdpagina pronkt de headline “The world’s most private search engine.”. Dat is lastig te controleren als buitenstaander, maar het geeft wel een eerste indruk.

Wil je liever geen Amerikaanse diensten meer gebruiken? Weet dan wel dat Startpage onderdeel is van een beursgenoteerd bedrijf genaamd System1.

Startpage is owned by a Dutch company which is operated from its headquarters in The Hague, the Netherlands, and is a part of System1, a publicly traded company based in the United States.

Startpage lijkt geen eigen index te hebben en maakt gebruik van de resultaten van Bing en Google. Dat betekent dus dat de zoekopdracht doorgegeven wordt aan de betreffende zoekmachines en dan de resultaten na verwerking weer worden gepresenteerd.

Startpage submits your query to Google and Bing anonymously on your behalf, then returns the results to you, privately.

Bron: What is the relationship between Startpage and your search partners, like Google and Microsoft Bing?

GOOD

De zoekmachine GOOD adverteert zich voornamelijk als een zoekmachine zonder advertenties.

Meer informatie komt later.

YaCi

Komt later

Qwant

De zoekmachine Qwant heeft haar hoofdkantoor in Frankrijk en bestaat sinds 2013.

Meer informatie komt later.

De Mastodon-tags bij iedere organisatie of persoon geven een idee waar het zwaartepunt ligt. Deze hashtags kunnen ook gebruikt worden om meer organisaties en personen te ontdekken binnen het interessegebied.

Nederlands

🏢 Organisaties

🧑 Personen die tooten over privacy

Ontbrekend:

• Evelyn Austin, algemeen directeur Bits of Freedom